🔹 چه کسانی در معرض خطر زونا هستند؟
- همه کسانی که قبلاً آبلهمرغان گرفتهاند.
- سالمندان بالای ۶۰ سال (نیمی از موارد در این گروه سنی است).
- افراد با سیستم ایمنی ضعیف (به دلیل HIV، سرطان، داروهای تضعیفکننده ایمنی، پیوند عضو یا بیماریهای مزمن مانند دیابت و آرتریت).
- حتی استرس یا یک سرماخوردگی ساده میتواند محرک فعال شدن ویروس باشد.
🔹 علائم زونا
- تاولهای پر از مایع.
- درد سوزشی یا تیرکشنده.
- خارش، بیحسی یا گزگز پوست.
- تب، لرز، سردرد یا معدهدرد.
- در موارد شدید: آسیب چشم (خطر نابینایی)، کاهش شنوایی، فلج موقت صورت یا بهندرت التهاب مغز.
🔹 روند بیماری
- مرحله اول: درد، گزگز یا خارش در یک سمت بدن.
- ۱ تا ۵ روز بعد: ظاهر شدن راش قرمز.
- چند روز بعد: تاولهای پر از مایع.
- ۷ تا ۱۰ روز بعد: خشک شدن تاولها.
- ۲ تا ۳ هفته بعد: رفع کامل دلمهها.
مدت بیماری معمولاً ۳ تا ۵ هفته است.
🔹 عوارض طولانیمدت
- نورالژی پس از زونا (PHN): درد طولانیمدت در ناحیه راش حتی پس از بهبودی.
- این درد میتواند منجر به افسردگی، اضطراب، بیخوابی و کاهش وزن شود.
- سالمندان بیشتر در معرض PHN قرار دارند.
- اگرچه درمان قطعی ندارد، اما داروها میتوانند درد را کاهش دهند و اغلب با گذشت زمان بهتر میشود.
🔹 درمان و مراقبت
- مراجعه به پزشک ظرف سه روز اول پس از شروع راش اهمیت زیادی دارد.
- داروهای ضدویروسی: تسریع بهبود و کاهش شدت درد.
- مسکنها: ایبوپروفن، استامینوفن یا داروهای قویتر در موارد خاص.
- مراقبت خانگی:
- پوشیدن لباس نخی و گشاد.
- حمام جو دوسر یا استفاده از لوسیون کالامین.
- کمپرس خنک روی تاولها.
- پرهیز از خاراندن برای پیشگیری از عفونت و جای زخم.
- استراحت، تغذیه سالم و فعالیت سبک.
- مدیریت استرس.
🔹 آیا زونا مسری است؟
- زونا بهطور مستقیم منتقل نمیشود.
- اما تماس با مایع تاولها میتواند ویروس را منتقل کند و در افراد واکسینهنشده یا کسانی که قبلاً آبلهمرغان نگرفتهاند باعث ابتلا به آبلهمرغان شود.
- اقدامات پیشگیرانه: پوشاندن راش، شستن مداوم دستها، پرهیز از تماس با زنان باردار و افراد با سیستم ایمنی ضعیف.
🔹 واکسن زونا (Shingrix)
- بیش از ۹۰٪ مؤثر در پیشگیری.
- توصیه برای تمام بزرگسالان بالای ۵۰ سال، حتی اگر قبلاً آبلهمرغان یا زونا گرفته باشند یا واکسن قبلی (Zostavax) را دریافت کرده باشند.
- تزریق در دو دوز.
- عوارض جانبی خفیف: درد بازو یا علائم شبیه آنفلوآنزا که معمولاً ظرف ۲ تا ۳ روز رفع میشوند.
- واکسن ممکن است حتی با کاهش خطر دمانس نیز مرتبط باشد، اما نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.
📌 توصیه پایانی
زونا در سالمندان شایع است، اما با تشخیص زودهنگام، درمان مناسب و واکسیناسیون میتوان شدت بیماری و عوارض آن را کاهش داد. مراقبت از سلامت عمومی و مدیریت استرس نیز نقش مهمی در پیشگیری و بهبودی دارند.
