چرا دوستی در سالمندی خاص است؟
- روابط دوستانه اغلب مفرحتر و کمتنشتر از روابط خانوادگی هستند.
- سالمندان شبکه اجتماعی خود را بهطور عمدی کوچکتر میکنند تا تنها روابط نزدیک و باکیفیت باقی بماند. این پدیده با نام نظریه انتخاب اجتماعی-هیجانی (Socio-emotional Selectivity Theory) شناخته میشود.
- کوچکتر شدن این شبکه باعث افزایش «چگالی هیجانی» میشود؛ یعنی همان تعداد اندک دوستان باقیمانده، کیفیت بالاتری دارند و ارتباطات مثبتتری شکل میگیرد.
اثرات مثبت
- سالمندان معمولاً نگرش مثبتتری به زندگی دارند (اثر مثبتگرایی).
- روابط نزدیک و صمیمانه با دوستان میتواند به اندازه روابط خانوادگی – و حتی گاهی بیشتر – بر سلامت جسمی و روانی اثر بگذارد.
- پژوهشی در سال ۲۰۲۱ با بیش از ۳۰۰ هزار نفر در ۹۹ کشور نشان داد اهمیت دوستی با افزایش سن، بهویژه در زنان و افرادی با تحصیلات پایینتر یا زندگی در جوامع فردگرا، ارتباط قویتری با سلامت و شادی دارد.
چالشها و فرصتها
- سالمندان فرصتهای اجتماعی جوانان (مدرسه، دانشگاه، کار) را ندارند.
- مشکلات جسمی یا از دست دادن دوستان و همسر میتواند باعث تنهایی شود.
- مردان سالمند بیشتر از زنان دچار انزوای اجتماعی میشوند.
- با این حال، داشتن دیدگاه مثبت به سالمندی و یادگیری مهارتهای اجتماعی در طول عمر میتواند برقراری دوستیهای جدید را آسانتر کند.
چه تعداد دوست کافی است؟
پژوهشهای دکتر الکساندرا تامپسون نشان میدهد داشتن ۴ دوست صمیمی بهترین حالت برای بهزیستی روانی در سالمندی است. بیش از این تعداد، مزیت قابل توجهی ایجاد نمیکند.
دوستیهای جایگزین خانواده
- در برخی موارد، دوستان به «خانواده انتخابی» تبدیل میشوند.
- این موضوع برای افراد LGBTQ+ یا کسانی که فرزندی ندارند اهمیت بیشتری دارد.
- دوستی میتواند همان گرمی و حمایت خانواده را فراهم کند.
راهکارهای پیشنهادی برای تقویت دوستیها در سالمندی
- شرکت در کلاسهای ورزشی یا فعالیتهای گروهی مانند برنامه Every Move Matters که ورزش و معاشرت را ترکیب میکند.
- استفاده از فناوری برای ارتباط بیشتر با دوستان و خانواده.
- تقویت سواد دیجیتال سالمندان برای کاهش شکاف دیجیتال.
- حفظ تعادل بین دوستان صمیمی و آشنایان جدید برای جلوگیری از انزوا.
در نهایت، پژوهشها نشان میدهند دوستی در دوران سالمندی نهتنها شادی روانی، بلکه سلامت جسمی و طول عمر را نیز افزایش میدهد. سالمندان با شبکهای کوچک اما عمیق از دوستان میتوانند «عصر طلایی دوستی» را تجربه کنند
منبع : https://www.bbc.com/future/article/20241212-why-later-life-can-be-a-golden-age-for-friendship
