برخی از فعالیتهایی که فرد به کمک در آنها نیاز پیدا میکند، مانند حمام کردن و لباس پوشیدن، کارهایی هستند که پیشتر بهطور خصوصی انجام میداد. به همین دلیل، ممکن است عزیز شما احساس خجالت کند و تمایلی به دریافت کمک نداشته باشد. همچنین ممکن است از اینکه دیگر نمیتواند از خود مراقبت کند احساس خشم یا ناراحتی داشته باشد. سعی کنید صبور باشید و راههایی پیدا کنید که این تجربه برای هر دوی شما مثبتتر شود.
چگونه به فرد مبتلا به آلزایمر در حمام کردن کمک کنیم
کمک به فرد مبتلا به آلزایمر برای استحمام (حمام یا دوش) میتواند یکی از دشوارترین وظایف مراقب باشد. فرد ممکن است حمام کردن را ترسناک، خجالتآور یا از نظر جسمی ناراحتکننده بداند و ناراحتی خود را با مقاومت کلامی یا جسمی در برابر کمک نشان دهد.
برنامهریزی میتواند این تجربه را برای هر دوی شما بهتر کند. نکات زیر به حفظ ایمنی و راحتی فرد هنگام حمام کردن کمک میکند.
قبل از استحمام
- وسایل لازم را آماده کنید. صابون، لیف یا اسفنج، حوله، شامپو و صندلی حمام را از قبل آماده داشته باشید. استفاده از کفپوش لاستیکی و دستگیرههای ایمنی برای جلوگیری از زمین خوردن توصیه میشود. از روغن حمام یا هر مادهای که کف حمام را لغزنده میکند استفاده نکنید. اگر برای خودتان به وسایلی مانند دستکش نیاز دارید، آنها را نیز آماده کنید.
- فضای حمام را دلپذیر کنید. دمای حمام را گرم و نور را مناسب نگه دارید. در صورت کمککننده بودن، موسیقی آرام پخش کنید. مطمئن شوید دمای آب برای فرد راحت است.
- با لحنی ساده و مستقیم صحبت کنید. مثلاً بگویید: «الان وقت حمام است.» اگر واکنشی نشان نداد، به او حق انتخاب بدهید؛ مثلاً: «الان حمام میکنی یا ۱۵ دقیقهی دیگر؟»
- زمان حمام را ثابت نگه دارید. سعی کنید هر روز در یک زمان مشخص استحمام انجام شود.
حین استحمام
- به فرد نقش بدهید. حتی اگر نمیتواند بدنش را بشوید، میتواند لیف، اسفنج یا بطری شامپو را در دست بگیرد.
- دستورالعملهای مرحله به مرحله بدهید. اگر میتواند خودش بدنش را بشوید، با جملات ساده راهنماییاش کنید؛ مانند: «پاهایت را داخل وان (لگن) بگذار»، «بنشین»، «صابون را بردار»، «شکمَت را بشوی». میتوانید هر حرکت را نشان دهید یا دست او را بهآرامی هدایت کنید.
- در صورت شستن بدن توسط شما، از سردوش دستی استفاده کنید. آرام باشید و قبل از هر مرحله توضیح دهید چه کاری میخواهید انجام دهید. شستوشو را از دستها یا پاها شروع کنید؛ این نواحی حساسیت کمتری دارند و به آرام شدن فرد کمک میکنند، سپس به صورت، تنه و سر بروید.
- برای حفظ حریم شخصی از حوله استفاده کنید. یک حوله روی شانهها یا روی پاها قرار دهید و شستوشو را زیر حوله انجام دهید.
- در صورت ناراحتی، حواس فرد را پرت کنید. دربارهی موضوع دیگری صحبت کنید.
- هرگز فرد مبتلا به آلزایمر را تنها در حمام یا زیر دوش رها نکنید.
بعد از استحمام
- پوست را بهآرامی خشک کنید. بهویژه بین چینهای پوستی را خوب خشک کنید و پوست را از نظر بثورات بررسی نمایید. در صورت مشاهدهی راش پوستی، از پماد یا کرم مرطوبکننده استفاده کنید و اگر بهبود نیافت، به پزشک مراجعه کنید.
- در صورت بیاختیاری ادرار یا مدفوع، از پماد محافظ (مانند وازلین) در اطراف مقعد، واژن یا آلت تناسلی استفاده کنید. برای جلوگیری از ناراحتی فرد، اگر توانایی دارد از او بپرسید که ترجیح میدهد خودش این کار را انجام دهد یا خیر.
- برای نرمی پوست از لوسیون استفاده کنید و در صورت نیاز برای جلوگیری از ساییدگی از پودر یا پماد مناسب بهره ببرید.
- انعطافپذیر باشید. معمولاً دو تا سه بار حمام در هفته کافی است. اگر حمام یا دوش برای ایشان ناراحتکننده است، به جای استحمام کل بدن از شستوشوی اسفنجی برای صورت، دستها، پاها، زیر بغل و نواحی خصوصی استفاده کنید. گاهی شستن فرد در حالت نشسته روی صندلی راحتتر است. اگر شستن موها دشوار است، میتوانید موها را در سینک با شلنگ مخصوص بشویید.
چگونه به فرد مبتلا به آلزایمر در لباس پوشیدن کمک کنیم
افراد مبتلا به آلزایمر معمولاً برای لباس پوشیدن به زمان بیشتری نیاز دارند. انتخاب لباس ممکن است برایشان دشوار باشد، لباس نامناسب با فصل بپوشند، رنگهای ناهماهنگ انتخاب کنند یا پوشیدن بخشی از لباس را فراموش کنند. تا جایی که ممکن است اجازه دهید فرد خودش لباس بپوشد.
نکات زیر میتواند لباس پوشیدن را آسانتر کند:
- لباسها را به ترتیبی که باید پوشیده شوند بچینید؛ مثلاً ابتدا لباس زیر، سپس شلوار، بعد پیراهن و در نهایت ژاکت یا پلیور.
- هر بار یک لباس به فرد بدهید یا مرحله به مرحله او را راهنمایی کنید.
- برای کاهش سردرگمی، در زمان لباس پوشیدن فقط یک یا دو دست لباس در کمد یا کشو قرار دهید.
- اگر فرد تمایل دارد هر روز لباس یکسانی بپوشد، سه تا چهار دست از همان لباس تهیه کنید.
- لباسهای راحت و آزاد بخرید. جورابهای نخی کوتاه و لباس زیر نخی آزاد راحتتر هستند. شلوارهای گرمکن یا شلوارک با کمر کشی مناسباند.
- بهجای دکمه و سگک از زیپهای درشت یا گیره های آسان بست کنید. کفشهای بدون بند یا کفشهایی با چسب پارچهای (ولکرو) بهجای بند کفش مناسبترند.
چگونه به فرد مبتلا به آلزایمر در آراستگی کمک کنیم
در بیشتر موارد، وقتی افراد از ظاهر خود احساس رضایت دارند، حال روحی بهتری نیز خواهند داشت. کمک به آراستگی فرد مبتلا به آلزایمر (مانند آرایش، مو، ناخن و بهداشت دهان) میتواند به حفظ حس هویت و آرامش او کمک کند.
آرایش و مو
- اگر فرد در گذشته آرایش میکرده است، او را تشویق کنید این کار را ادامه دهد. در صورت نیاز میتوانید پیشنهاد دهید خودتان کمک کنید.
- اگر قبلاً اصلاح صورت انجام میداده است، در صورت نیاز به او کمک کنید. برای ایمنی بیشتر از ریشتراش برقی استفاده کنید. در صورت داشتن ریش یا سبیل بلند، آن را مرتب کوتاه کنید.
- فرد را برای کوتاه کردن و آرایش مو به آرایشگاه ببرید؛ برخی آرایشگران یا سلمانیها خدمات در منزل ارائه میدهند.
- ناخنها را تمیز و کوتاه نگه دارید. اگر استفاده از ناخنگیر راحت نیست، سوهان ناخن گزینه مناسبی است.
مسواک زدن و بهداشت دهان
- روش مسواک زدن را مرحله به مرحله ذکر کنید؛ مثلاً بگویید: خمیردندان را بردار، در آن را باز کن، خمیر را روی مسواک بگذار و شروع به مسواک زدن کن. اجازه دهید تا حد امکان خود فرد این کار را انجام دهد.
- اگر لازم است شما مسواک بزنید، از مسواک دستهبلند، زاویهدار یا برقی استفاده کنید.
- اگر فرد مسواک را گاز میگیرد یا چیزی را در دهان نمیپذیرد، گاهی استفاده از مسواک کودک مؤثر است.
- برای راحتتر شدن نخ دندان کشیدن از ابزارهای کمکی مانند نگهدارنده نخ دندان، نخکشها، واترجت دهانی و برسهای بیندندانی استفاده کنید.
- اگر فرد دندان مصنوعی دارد، به تمیز نگه داشتن آن کمک کنید و مطمئن شوید مواد مصرفی به درستی استفاده میشوند.
- از فرد بخواهید بعد از هر وعدهی غذایی دهان خود را با آب بشوید و روزی یک بار از دهانشویه استفاده کند.
- به خشکی دهان توجه داشته باشید. برخی بیماریها و داروها باعث خشکی دهان میشوند که جویدن، بلع و صحبت کردن را دشوار میکند. دندان پزشک میتواند علت را بررسی کند. همچنین میتوان فرد را به نوشیدن مکرر آب، پرهیز از کافئین و الکل، جویدن آدامس بدون قند و استفاده از دستگاه بخور در شب تشویق کرد.
بهداشت مناسب دهان و دندان به پیشگیری از مشکلاتی مانند پوسیدگی دندان و بیماری لثه کمک میکند. فرد را بهطور منظم نزد دندانپزشک ببرید و دندان پزشکی را انتخاب کنید که در درمان بیماران مبتلا به آلزایمر تجربه داشته باشد. تجویز دندان پزشک در مورد فاصلهی بین هر مراجعه را رعایت کنید. همچنین میتوانید دندانپزشکی را در نظر بگیرید که خدمات را در محیطی آشنا و راحت ارائه میدهد.
